Kościół w Zbytkowie

Historia kościoła filialnego pw. Matki Bożej Szkaplerznej w Zbytkowie

Zbytków to wieś leżąca na Śląsku Cieszyńskim, w Dolinie Górnej Wisły będącej częścią Kotliny Oświęcimskiej. Obejmuje obszar 4,94 km2 . Dokładna historia miejscowości nie jest znana. Pierwsza wzmianka na jej temat pochodzi z XIII wieku. Była to niewielka osada, wchodząca w skład księstwa cieszyńskiego, która 2 maja 1561 r. została zakupiona przez miasto Strumień. Z zapisów pastora Titusa z 25 października 1600 r. wynika, że Zbytków razem z innymi wioskami przekazywał na rzecz parafii 1 mołder żyta i 1 mołder owsa. Kolejny ślad historyczny pochodzi z 1768 r. – to Urbarz Zbytkowa sporządzony przez urzędników gminnych, a potwierdzony przez cesarzową Marię Teresę w 1771 r. Zbytków zamieszkiwało wówczas 2 kmieci, 3 zagrodników większych, 7 zagrodników mniejszych, 6 chałupników i 8 nowych osadników. W 1780 r. cesarz Józef II, wizytując granice Austrii z Prusami nawiedził także Zbytków, skąd pojechał do Zabłocia i Zarzecza. Według austriackiego spisu ludności z 1900 r. we wsi znajdowało się 50 domów zamieszkanych przez 336 osób (obecnie jest to ponad 1400 mieszkańców).

Mieszkańcy wioski nie mieli swojego kościoła ani szkoły. Przynależeli do parafii strumieńskiej, najpierw św. Krzyża (od 1454 r.), a później św. Barbary (od 1495 r.). W roku 1882 Franciszek i Anna Brandysowie wybudowali kaplicę pw. Matki Bożej Różańcowej i Matki Bożej Szkaplerznej, która stała się miejscem kultu religijnego i centralnym punktem wioski. Zarówno kaplica, jak i pochodzący z początków XIX w. folwark (tzw. płonkówka) są wpisane do rejestru zabytków.

Od początku w kaplicy odbywały się Msze Święte odpustowe i nabożeństwa maryjne: majowe i różańcowe. W 1990 r. z inicjatywy ks. proboszcza Oskara Kuśki zaczęto odprawiać Msze św. czwartkowe w miesiącach letnich, a od września 2005 r. – we wszystkie czwartki i niedziele. Szczególnie Msze św. niedzielne gromadziły dużą liczbę wiernych, ale mała kaplica mogła pomieścić tylko niewielką liczbę uczestników Eucharystii, pozostali musieli stać na zewnątrz. Zaistniała więc potrzeba wybudowania większej świątyni w Zbytkowie. Jej inicjatorem i wielkim orędownikiem był ks. prałat Oskar Kuśka.

7 maja 2004 r. ks. biskup Tadeusz Rakoczy wyraził zgodę na budowę kościoła filialnego pw. Matki Bożej Szkaplerznej. Budowniczym kościoła mianował ks. prałata, a na jego pomocnika wyznaczył ks. wikarego Pawła Hubczaka. Proboszcz parafii Miłosierdzia Bożego w Zazdrości Marek Blinda, dawny wychowanek ks. prałata, podarował zbytkowianom projekt świątyni wykonany przez Barbarę Ebisz z Piekar Śląskich. Projekt został zaadaptowany do potrzeb Zbytkowa przez architektów Jana i Tomasza Wrońskich z Wisły Małej oraz zaakceptowany przez Diecezjalną Komisję Budowlaną i Powiatową Architekturę.

28 maja 2006 r. w Krakowie papież Benedykt XVI poświęcił kamień węgielny pod nową świątynię. 2 grudnia tego samego roku na placu przyszłej budowy stanął drewniany krzyż, który wraz z terenem pod budowę świątyni został poświęcony 8 grudnia przez ks. prof. Tadeusza Borutkę. 11 września 2008 r., po sprawowanej na placu budowy Eucharystii kapłani, przedstawiciele władz samorządowych i wierni dokonali symbolicznych wykopów pod przyszłe fundamenty kościoła, a 20 grudnia w obecności ks. biskupa Tadeusza Rakoczego w fundamenty wmurowano uroczyście Akt Erekcyjny świątyni.

Prace budowlane postępowały bardzo szybko. Już w maju 2009 r. w murach kościoła w stanie surowym odbyło się nabożeństwo majowe połączone z błogosławieństwem prymicyjnym ks. Władysława Świątka, a w lipcu – uroczystości odpustowe ku czci Matki Bożej Szkaplerznej. Rok później, 11 lipca 2010 r. podczas Mszy św. odpustowej ks. infułat Władysław Fidelus poświęcił krzyż i gwiazdy na wieżę kościelną oraz przekazane z Sanktuarium Świętej Barbary w Strumieniu, odnowione trzy stalowe dzwony: dzwon „Trójca Święta” (800 kg), „Matka Boża Szkaplerzna” (500 kg), „Święta Barbara” (250 kg). 10 grudnia 2011 r. ks. prałat Stanisław Czernik wraz z kapłanami i wiernymi przeniósł w procesji Najświętszy Sakrament, a także relikwie św. Rafała Kalinowskiego, z Sanktuarium do nowego kościoła. Odtąd Pan Jezus na stałe zagościł w Zbytkowie. 25 grudnia w nowej świątyni obchodzono po raz pierwszy Boże Narodzenie z uroczystą Pasterką.

W budowę kościoła zaangażowanych było wiele osób. Prace budowlane prowadziła firma Zygmunta Pryczka ze Zbytkowa. Nieocenioną była także społeczna praca parafian. Budowę kościoła wraz z zapleczem, chodnikiem procesyjnym i parkingiem ukończono w 2014 r. Na placu przed kościołem stanęła kapliczka, w której umieszczono figurę Matki Bożej z Dzieciątkiem ze szkaplerzem i różańcem w dłoniach. Napis na frontowej ścianie kapliczki głosi: „Szkaplerz noś, na różańcu proś”. Tylna jej ściana przedstawia obraz przekazania szkaplerza św. Szymonowi Stockowi.

1 maja 2015 r. ks. biskup ordynariusz Roman Pindel podczas uroczystej Mszy Świętej w obecności księży, władz samorządowych, parafian i gości dokonał konsekracji zbytkowskiej świątyni.

Wystrój prezbiterium, przyjęty przez Diecezjalną Komisję Sztuki Sakralnej, jest dziełem Piotra Kłoska ze Szczyrku. Nad prezbiterium góruje wielki krzyż z figurą Jezusa Chrystusa wyrażającą tajemnicę wiary przeżywaną w czasie Przeistoczenia: „Głosimy Twoją śmierć, Panie Jezu. Wyznajemy Twoje zmartwychwstanie. Oczekujemy Twego przyjścia w chwale”. 

Nad drzwiami prowadzącymi do zakrystii widnieje przeniesiony z zabytkowej kaplicy obraz Matki Bożej Szkaplerznej przemalowany przez Teresę Pryczek ze Zbytkowa i oprawiony w nową ramę. Dopełnieniem wystroju świątyni są stacje drogi krzyżowej ufundowane przez poszczególne rodziny, a namalowane również przez Teresę Pryczek.

W przedsionku kościoła znajdują się wmurowane w ścianę kamienie wotywne przywiezione z różnych miejsc pielgrzymkowych oraz ceramiczna kropielnica – dar karmelitów z Aylesford –  miejsca objawienia się Matki Bożej św. Szymonowi Stockowi.

Zachęcamy do modlitwy w naszym kościele, a także do udziału w Mszach Świętych w niedziele o godz. 10.00 (w okresie wakacyjnym o 9.30) i w czwartki o godz. 18.00 oraz w nabożeństwach ku czci Matki Bożej Różańcowej i Szkaplerznej.

ŚWIĘCI, KTÓRYCH RELIKWIE ZNAJDUJĄ SIĘ W ZBYTKOWSKIM KOŚCIELE

Święty Stanisław – biskup, męczennik

Urodził się prawdopodobnie w 1030 r. w Szczepanowie koło Bochni. Święcenia kapłańskie przyjął w 1060 r., a w roku 1072 został konsekrowany na biskupa krakowskiego. Okres posługi biskupiej Stanisława zaliczany jest do najświetniejszych za panowania Piastów. Jako że zależało mu na szerzeniu wiary chrześcijańskiej w ówczesnej Polsce, bardzo dbał o rozwój zakonów, utworzył sieć klasztorów benedyktyńskich stanowiących istotne ośrodki ewangelizacyjne. Głośne były także jego uczynki miłosierdzia i troska o ubogich.

Zginął śmiercią męczeńską w 1079 r. w wyniku konfliktu z królem Bolesławem Śmiałym (Szczodrym), który niesłusznie oskarżył go o zdradę. Według relacji kronikarza Wincentego Kadłubka król własnoręcznie przebił mieczem głowę biskupa Stanisława odprawiającego mszę świętą w kościele św. Michała na Skałce w Krakowie. Następnie wywlókł ciało biskupa za drzwi kościelne i kazał poćwiartować. Szczątki zamordowanego złożono w kościele na Skałce, a następnie (w XII w.) przeniesiono do Katedry na Wawelu.

Wieść o męczeńskiej śmierci biskupa Stanisława z biegiem lat obrosła w legendę, wg której jego członki w cudowny sposób się zrosły, a ciała strzegły orły.

Św. Stanisław został  kanonizowany w 1253 r. w Asyżu przez papieża  Innocentego IV. Jest głównym patronem Polski (obok NMP Królowej Polski i św. Wojciecha). Jan Paweł II nazwał go „patronem chrześcijańskiego ładu moralnego”.

Wspomnienie św. Stanisława obchodzone jest 8 maja i ma rangę uroczystości liturgicznej. W Krakowie odbywa się co roku uroczysta procesja z relikwiami świętego z Wawelu na Skałkę.

Relikwie ołtarzowe św. Stanisława zostały umieszczone w ołtarzu głównym podczas konsekracji kościoła.

 

Święty Szymon Stock – karmelita, mistyk

 

Urodził się w Anglii prawdopodobnie w 1165 r. Uczył się w Oksfordzie i –  jak przekazują kroniki –  był wybitnym uczniem. W młodości wiódł życie pustelnicze, mieszkając w pniu dużego dębu (stąd przydomek Stock, czyli pień). Kiedy w 1237 r. do Anglii przybyli karmelici, wstąpił w ich szeregi i wkrótce został wikariuszem generalnym dla prowincji zachodnich, zaś w roku 1245 wybrano go na generała zakonu. Wprowadzone przez niego zmiany w pustelniczej regule zakonnej nadały zakonowi charakter żebraczy i doprowadziły do popularyzacji karmelitów w całej Europie.

Z życiem świętego związana jest tradycja szkaplerza. Podanie głosi, że jej początek opiera się na objawieniu, jakie św. Szymon miał 16 lipca 1251 r. Oto kiedy w gorącej modlitwie polecał swój zakon Najświętszej Pannie, ujrzał Ją trzymającą szkaplerz (szatę wierzchnią, którą karmelici nosili na właściwym habicie) i usłyszał z Jej ust obietnicę uniknięcia kary wiecznej dla tych, którzy będą go nosili do śmierci: „Przyjmij, najmilszy, szkaplerz twego przymierza jako znak mego braterstwa, przywilej dla ciebie i wszystkich karmelitów. Kto w nim umrze, nie zazna ognia piekielnego. Oto znak zbawienia, ratunek w niebezpieczeństwach, przymierze pokoju i wiecznego zobowiązania”.

Św. Szymon dożył stu lat. Zmarł w opinii świętości 16 maja 1265 r. w Bordeaux. W Kościele katolickim jest wspominany 16 maja, czyli w rocznicę śmierci.

Kościół w Zbytkowie posiada ceramiczną kropielnicę podarowaną przez przeora karmelitów z Aylesford pod Londynem – miejsca objawienia się Matki Bożej Szkaplerznej.

  

Święty Rafał Kalinowski – karmelita bosy

Urodził się w Wilnie w 1835 r., na chrzcie otrzymał imię Józef. Ukończył studia w Akademii Inżynierii Wojskowej w Petersburgu, otrzymując stopień kapitana.

Kiedy wybuchło powstanie styczniowe, był jednym z jego przywódców. Aresztowany przez Rosjan został skazany na karę śmierci, którą zamieniono mu na 10 lat ciężkich robót na Syberii. Nad dalekim Bajkałem zaangażował się bezinteresownie w dzieło wychowania dzieci wygnańców, spieszył z pomocą potrzebującym, dzielił z nimi trud i cierpienie. Dobra moralne stawiał zawsze ponad materialnymi, a dobro bliźniego ponad własnym. Ze wspomnień Sybiraków przebija się powszechne przekonanie o nieskazitelności jego charakteru, wprost świętości.

Gdy upłynęły lata katorgi, emigrował do Paryża i został wychowawcą bł. Augusta Czartoryskiego. W roku 1877 wstąpił do karmelitów bosych w Grazu w Austrii i przyjął imię zakonne brat Rafał od św. Józefa. Pięć lat później otrzymał święcenia kapłańskie w Czernej koło Krakowa.

Był wielkim czcicielem Królowej Karmelu. Odznaczał się niezwykłą gorliwością w życiu zakonnym i kapłańskim. Niestrudzenie oddawał się posłudze sakramentu pokuty i kierownictwu duchowemu. W 1892 r. założył klasztor w Wadowicach. Zmarł w Wadowicach w 1907 r. Pochowany został na cmentarzu klasztornym w Czernej.

W roku 1983 papież Jan Paweł II ogłosił Rafała Kalinowskiego błogosławionym, a w 1991 – świętym. W roku 2007 Senat RP podjął uchwałę w sprawie uznania go za wzór patrioty, oficera, inżyniera, wychowawcy i kapłana-zakonnika.

Liturgiczne wspomnienie świętego przypada 20 listopada.

Relikwie św. Rafała Kalinowskiego przeniesione zostały do kościoła w Zbytkowie w uroczystej procesji ze strumieńskiego Sanktuarium.

 

Święty Jan Paweł II – papież

Jan Paweł II (Karol Wojtyła) urodził się 18 maja 1920 r. w Wadowicach. Był synem Karola Wojtyły (1879-1941) i Emilii Kaczorowskiej (1884-1929).

Po ukończeniu szkoły ludowej i państwowego gimnazjum męskiego w Wadowicach rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, przerwane wybuchem wojny. W czasie okupacji pracował jako robotnik w kamieniołomach i w fabryce chemicznej. Od 1942 r., czując powołanie kapłańskie, uczęszczał na wykłady podziemnego seminarium duchownego. Równocześnie był jednym z założycieli tajnego Teatru Rapsodycznego.

Po wojnie kontynuował studia w Wyższym Seminarium Duchownym w Krakowie oraz na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Święcenia kapłańskie przyjął 1 listopada 1946 r., po czym wyjechał do Rzymu, aby rozpocząć studia doktoranckie.

Do Polski wrócił w 1948 r. i został wikarym w parafii Niegowici koło Bochni, a następnie w parafii św. Floriana w Krakowie. Był duszpasterzem akademickim od 1951 r., gdy podjął dalsze studia filozoficzne i teologiczne. Po habilitacji został wykładowcą teologii moralnej i etyki w seminarium krakowskim i na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.

Sakrę biskupią przyjął w katedrze wawelskiej w 1958 r., w 1964 r. został arcybiskupem Krakowa, a trzy lata później kardynałem.

16 października 1978 r. został wybrany na papieża i przyjął imię Jana Pawła II. Był pierwszym od 455 lat papieżem nie-Włochem i pierwszym Polakiem na Stolicy Piotrowej. Od samego początku swego pontyfikatu zawierzył się całkowicie Maryi (Totus Tuus – cały Twój).

Pontyfikat Jana Pawła II upływał pod znakiem posługi na rzecz ekumenizmu, cywilizacji miłości i głoszenia orędzia miłosierdzia Bożego. Karol Wojtyła odwiedził większość krajów świata, odbył ponad sto zagranicznych podróży duszpasterskich, spotykał się z milionami wiernych, przyjmował przywódców państw, przewodniczył ceremoniom beatyfikacyjnym i uroczystościom kanonizacyjnym, konsystorzom i zebraniom plenarnym Kolegium Kardynalskiego. W trakcie swojego pontyfikatu zwołał 15 synodów biskupów. Był autorem 14 encyklik, 15 adhortacji apostolskich, 11 konstytucji apostolskich i 45 listów apostolskich. Napisał też 5 książek. Chętnie spotykał się z młodymi ludźmi. Zapoczątkował tradycję Światowych Dni Młodzieży. W 2002 r. konsekrował nowo wybudowaną bazylikę w Łagiewnikach i dokonał aktu zawierzenia świata Miłosierdziu Bożemu.

Zmarł 2 kwietnia 2005 r., o godzinie 21:37. Po śmierci papieża wielu duchownych i wiernych dodało mu przydomek, nazywając go Janem Pawłem Wielkim. Został pochowany 8 kwietnia 2005 r. w Watykanie.

1 maja 2011 r. w Rzymie odbyła się jego beatyfikacja (uroczystościom przewodniczył  następca polskiego papieża Benedykt XVI), a 27 kwietnia 2014 r. – kanonizacja. Podczas uroczystości kanonizacyjnych papież Franciszek ogłosił Jana Pawła II patronem rodzin. „Nasz Papież” został zaliczony do grona świętych zaledwie w dziewięć lat po śmierci i trzy lata po beatyfikacji. Jego droga do świętości została uznana za najszybszą w nowożytnej historii Kościoła.

Wspomnienie liturgiczne świętego wyznaczono na 22 października – dzień inauguracji pontyfikatu.